Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ

Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ

​Атырдьах ыйын 2 күнүгэр Покровскай куоракка улууспут баһылыга Олег Иринеев, «Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ» диэн кэскиллээх мунньаҕы иилээн-саҕалаан ыытта. Мунньахха Саха өрөспүүбүлүкэтин экономикаҕа миниистирин солбуйааччы Александр Афанасьев, департамент салайааччытын солбуйааччы Иннокентий Климентов, Хаҥалас улууһун тыатын хаһаайыстыбатын департаменын салайааччы Николай Иванов, нэһилиэктэр баһылыктара, тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэлэрин салайааччылара кыттыыны ыллылар.

Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ

Сүбэ мунньах саҕаланыытыгар Арктикатааҕы судаарыстыбаннай агротехнологическай университет Өктөмнөөҕү филиалын дириэктэрин эбээһинэһин толорооччу Федор Тимофеев Татарстан өрөспүүбүлүкэтигэр Казань к баран, «Агробиотехнопарк» үлэтин уопутун көрбүттэрин-билбиттэрин видеопрезентациянан билиһиннэрдэ.

​Эркээни хочотугар Төхтүр, Өктөм (Чапаев), Дьэр уонна Нөмүгү нэһилиэктэрэ төбүрүөннээн олороллор.

Нэһилиэктэргэ социальнай эбийиэктэр – оҕо уһуйааннара, оскуолалар, биэлсэр-акушер пууннара, култуура уонна спорт эбийиэктэрэ, «Наука аччыгый академията» научнай үөрэх Киинэ, Арктикатааҕы судаарыстыбаннай агротехнологическай университет Өктөмнөөҕү филиала, М.Г. Сафронов аатынан Тыа хаһаайыстыбатын Дьокуускайдааҕы научнай-чинчийэр институт опытнай учаастага «ВИК АРТ» ХЭТ, «Туймаада» ФАПК салаата үлэлииллэр. Итини таһынан, 3 тыа хаһаайыстыбатын тэрээһиннээх хаһаайыстыбалара, 39 бааһынай хаһаайыстыбалар, 963 кэтэх хаһаайыстыбалаахтар бааллар.

Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ

​Тиийинэн олоруу алын кээмэйэ дохуоттаах кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон 549-тар ол эбэтэр 27 бырыһыаннара. Үлэлиир кыахтаах 315 киһи (9 %) тустаах дьарыга суох. Хочо олохтоохторун хаһаайыстыбаларыгар барыта​3 632 төбө сүөһү, ол иһигэр 1 266 ыанар ынах, 5 513 төбө сылгы, ол иһигэр 2 687 төбө биэ баар. Эркээни хочото тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга кыаҕа улахан уонна Дьокуускай куорат аграрнай хайысхатыгар быһаччы кыттыһар кыахтаах.

​Мунньахха Саха өрөспүүбүлүкэтин экэниэмикэҕэ миниистирин солбуйааччы Александр Афанасьев сүрүн этиини оҥордо: Онно сүрүннээн бу иннинэ Эркээни хочотугар буолбут элбэх көрсүһүүлэр, кэпсэтиилэр 8 хайысхалаах бырайыактарынан барбыттарын эттэ. Ол курдук, сүөһүнү идэһэлиир сыаҕы арыйыыны (инникитин эт астары, полуфабрикаттары оҥорон таһаарыы), быраҕыллыбыт бааһыналары чөлүгэр түһэриини, оҕуруот аһын харайар маҥхааһайы тутууну, уһун болдьоххо үлэлиир тэпилииссэ саҥа комплексын тутууну, сир аһыттан барыанньалары, сироптары оҥорууну, олордуу үүнээйилэри тарҕатан олоххо киллэриини, хортуоппуй элитнэй уонна репродукцияламмыт сиэмэлэрин, туораахтаах култуураны, сүөһү аһылыгын оҥорон таһаарыыны, үүт астары оҥорор сыаҕы тутууну чорботон бэлиэтээтэ.

​ Бу барыллартан ордук, «ВИК АРТ» ХЭТ «Сүөһүнү идэһэлиир сыах» (инникитин эт астары, полуфабрикаттары оҥорон таһаарыахтаах) инвестиционнай бырайыак бэлэмин иһитиннэрдэ. Сыах биир сменаҕа 40 төбө сүөһүнү идэһэлиэн, астыан сөп. Итини таһынан сменаҕа 5 т тиийэ эт астары, полуфабрикаттары астыыр кыамталаах буолар. Бу бырайыак 2022-2023 сс олоххо киириэхтээх. Ханна да урукку холкуос, сопхуос саҕанааҕы ходуһалар, бааһыналар, мэччирэҥнэр дулҕаҕа, куобах уоһугар, кыһыл талахха былдьаппыт сирдэрэ олус элбэх.

Биир хамсатыылаах инвестиционнай бырайыагынан «Быраҕыллыбыт бааһыналары чөлүгэр түһэрэр үлэлэри ыытыы», маны көҕүлээччинэн «Nord seed» ХЭТ МТ буолар. Кини сыалынан-соругунан Алар учаастагар 2026 сылга дылы өр сыллаах үүнээйини 250 гектарга, ол иһигэр 220 гаа иэннээх сиргэ өр сыллаах үүнээйи үрдүк репродукцияламмыт сиэмэлэрин үүннэриигэ суоттанар. 50 туонна сиэмэни, ол иһигэр 2,2 т сүөһү аһылыгар барар бобовай үүнээйини ыһыы киирэр. Бу бырайыак СӨ Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтин,бааһыналары туһаҕа таһаарыыга ороскуоттарын толуйууга тус сыаллаах субсидияларын кытыннаран олоххо киллэриэхтэрэ. Салгыы, «Сир аһыттан барыанньалары, сироптары оҥоруу, отонноох үүнээйилэр култуураларын олордуу, тарҕатан олоххо киллэрии» инвестиционнай бырайыагы билиһиннэрдэ. Бу бырайыагы көҕүлээччинэн М.Г. Сафронов аатынан ТХДьНЧИ, быһа барыллаан 300 лиитэрэ барыанньаны уонна 150 л сиробу, 500 уст үүнээйини сылга олордуохтара. «Наука» ХЭТ көҕүлүүр бырайыагынан «Хортуоппуй элитнэй уонна репродукцияламмыт сиэмэлэрин, туораахтаах култуураны, сүөһү аһылыгын оҥорон таһаарыы» буолар. Уһулуччу элита уонна репродукцияламмыт хортуоппуй сиэмэтин 500 т туораахтаах култуураны — 60 т уонна сүөһү аһылыгар 40 оҥорон таһаарарга сыалланаллар.

​Маны таһынан, 4 потенциальнай инвестиционнай бырайыактар: «Nord seed» ХЭТ көҕүлээбит

«Уһун болдьоххо үлэлиир тэпилииссэ саҥа комплексын тутуу» уонна «Оҕуруот аһын харайар маҥхааһайы тутуу» бырайыактара, «ВИК АРТ» ХЭТ «Үүт собуотун тутуу» уонна «Наука аччыгый академията» Научнай үөрэтэр Киин көҕүлүүр «Тэпилииссэ комплексын уларытан оҥоруу» барыллара бааллар. Бу бырайыактары олоххо киллэрэр инниттэн, көҕүлээччилэр сомоҕо быһаарыныылары ылыныахтара. Эркээни хочотун нэһилиэктэригэр 100 үлэ саҥа миэстэтэ тахсыаҕа.

Тиийинэн олоруу алын кээмэйиттэн кыраны ылар дохуоттаах, хаһаайыстыбалаах дьон ахсаана 10% кыччыаҕа.

Дьокуускай к нэһилиэнньэтигэр олохтоох бэйэ оҥорон таһаарар бородууксуйатын батарыы уопсай сабардама 0,94% улаатыаҕа. Киин куораппытыгар Дьокуускайга дьон-сэргэ олохсуйа кэлиитэ элбииринэн, Хаҥалас улууһун уонна Дьокуускай куорат социальнай эйгэлээх тэрилтэлэрин олохтоох бэйэ бородууксуйатынан, итии аһылыгынан хааччыйыахтара. Өлүөнэ эбэни туоруур муоста тутуута түмүктэннэҕинэ аһынан-үөлүнэн илин эҥэр улуустары хааччыйар кыах үөскүөҕэ.

​Мунньахха нэһилиэк баһылыктара, хаһаайыстыбалар салайааччылара кэпсэтиигэ көхтөөхтүк кытыннылар, санааларын үллэһиннилэр. Улууспут бааһынай хаһаайыстыбаларын (фермердэрин) уонна тыа хаһаайыстыбатын кэпэрэтииптэрин Ассоциациятын бэрэссэдээтэлэ, бааһынай хаһаайыстыба салайааччыта, хортуоппуй үүннэрээччи Розалия Петрова бу курдук этиилэри киллэрдэ.

Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ

— Киэҥ хабааннаах кэпсэтии таҕыста, биһиги Бастакы Бэрэсидьиэммит Михаил Николаев бу боппуруоһу туруорбута ыраатта. Өрөспүүбүлүкэтээҕи, “Эркээни хочото: Урутаан сайдыы сирэ” бырайыакка тыа сирин үлэһит дьонун кыттыһан үлэлиэххэйиҥ диэн ыҥырдылар. Тыа сиригэр үлэ миэстэтин таһаарыахтаахпыт. Бу олус уустук ыйытык буолан турар. Биһиги быһаччы үлэ дьонун уонна сири кытта үлэлии сылдьар дьон баар кыһалҕаларын иһиттэн билэбит. Үлэһит илии букатын тиийбэт, эдэр ыччат тыа сиригэр үлэлии кэлбэт. Онон, ити «Земскэй дуоктар», «Земскэй учуутал»
диэн бырагыраамалар курдук, “Сельский труженик” диэн тыа сирин эдэр үлэһиттэрин көҕүлүүр бырагыраама наада. Оччоҕо бу дьон тэриллиилээх хаһаайыстыбаларга, бааһынай хаһаайыстыбаларга ирдэбил да, эппиэтинэс да быһыытынан үлэлиэхтэрэ этэ. Тыа хаһаайыстыбатын салаатын үрдүк да, орто да үөрэхтэрин элбэх ыччат бүтэрэр. Ол гынан баран үгүс инженер, мэхээнньик идэлээх тыа хаһаайыстыбатын тиэхиньикэтин исписэлиистэрэ тахсаллар да, тыа сиригэр дьиҥ үлэлиир эдэр тырахтарыыс, мэхэньисээтэр, биригэдьиир суох.

Тиэхиньикэни көрөр-истэр өрөмүөннүүр (МТС) наадалар.Биир сүрүн кыһалҕанан оҕуруот аһын сүбүөкүлэни, моркуобу, хаппыыстаны уонна хортуоппуйу үүннэриигэ үрдүк үүнүүнү ылар туһугар бааһыналарга мэлдьи ууну куттарыы, ыстарар үлэлэр ирдэнэллэр. Ол инниттэн уу ыстарар ситими хаһаайыстыбаларга тардыы хайаан да наада. Маны эбиэс ыһыллыбыт бааһыналарыгар эмиэ ыстарар тэрил наада. Оччотугар сайын устата иккитэ охсон ылан, икки бүк элбэх сүөһү аһылыгын бэлэмниир кыах үөскүө этэ. Уу ыстарар ситим тэрилин ыларга дьиҥинэн наһаа улахан үп да ирдэммэт, -диэтэ Розалия Петрова.

​Инвест бырайыактар олоххо киирэр түгэннэригэр туһалаах уонна көдьүүстээх түмүктэри күүтэбит. Улууспут баһылыга Олег Иринеев мунньах түмүгүнэн санаатын бу курдук эттэ : — 2019-2020 сс. саҕалаан Эркээни хочотугар тыа хаһаайыстыбатыгар болҕомто уурар туһунан кэпсэтиилэр барбыттара. Билигин Саха өрөспүүбүлүкэтин экэниэмикэҕэ министиэристибэтэ бу бырайыагын Ил Дархан Айсен Николаев иннигэр көмүскүөхтээхтэр. Биһиги манна резидент быһыытынан үлэлии сылдьар дьоннордоохпут. Ол курдук, “NHZ Group”производственнай хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Вячеслав Нестеров бэйэтин бырайыагын бэлэмнээн, СӨ Бырабыыталыстыбатын Бэрэссэдээтэлиттэн Андрей Тарасенкоттан быһаччы сорудахтар тиийэн тураллар. Ол быһыытынан быйылгы сылтан үлэ-хамнас саҕаланан, 2023 сылга үлэҕэ киириэхтээх. Итини тэҥэ оҕуруот аһын, хортуоппуйу, отонноох үүнээйилэр култуураларын үүннэрии, сир үлэтин сөргүтүү, сүөһү-сылгы иитиитэ буоллун

бу хайысхаларга урбаанньыттар, бааһынай хаһаайыстыбалар уонна үлэлии сылдьар тэрээһиннээх хаһаайыстыбалар киириэхтэрэ. Биһиги бэйэбит улууспут өттүттэн үүнэр сылга үбүлээһини толкуйдуохтаахпыт. Бу бырагыраамаҕа киирбит дьоннор бырыһыаннаах кирэдиити ылыыга,

СӨ Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтин субсидияларыгар киирсиигэ инники күөҥҥэ сылдьыахтара. Сир нолуогар, сири түүлэһиигэ онтон да атын хайысхаларга ылсан бу бырагыраамаҕа киирсэн үлэлиир дьоҥҥо чэпчэтиилэри оҥоруохтаахпыт.

Өрөспүүбүлүкэ салалтатыгар сүрүннээн тырааныспар, дьиэ-уот, баай-дуол нолуогун кыччатыыга биһиги бэйэбит этиилэрбитин киллэрдибит. Мин санаабар балаҕан уонна алтынньы ыйдарга барыта быһаарыллан, биллэн, биһиги урбаанньыттарбыт сөптөөх үлэни ыыталларыгар сүрдээх улахан көмөлөр оҥоһуллалларыгар үлэ-хамнас барыаҕа.​Хамсааһын саҕаланна, олохпутун тупсарыахха, кэскиллээххэ эрэниэххэ!

Уйбаан УЙГУУРАП, газета «Хангалас»: https://xn--80aaaaaqpp6as1cq2a.xn--p1ai/article/66946

СӨ Бастакы Бирисидиэнэ М.Е.Николаев Эркээни хочотун Бастакы инвестиционнай форумугар этиитэ. 2019 с. балаҕан ыйын 26 к.

СӨ экэниэмикэтин миниистирин солбуйааччы Александр Афанасьев 2022 с. ыам ыйын 21 к. Эркээни хочотун бырайыагын туһунан этиитэ.

Блогпар Эркээни туһунан постар:

Выступление М.Е.Николаева на Первом инвестиционном форуме долины «Эркээни»

Официальное открытие отремонтированного участка дороги «Умнас» до Октемцев состоялось!

Эркээни должна стать долиной опережающего развития!

Февраль в Хангаласском улусе! Жерский наслег!

Михаил Николаев: «Дойти до каждого человека!»

Пошла жара! Моменты лета 2021: Кэнкэмэ, Зеленый луг, Синск, Олом (Хатассы) и Золотые пески Техтюра!!!

Фермер Александр Иванов о своем хозяйстве, о получении гранта на развитие семейной фермы

Новые технологии: Круглогодичная теплица для клубники в селе Немюгюнцы Хангаласского улуса!

Хахсык. Впечатления от сайылыка (летника)

Красота для якутского села! Александра Павлова строит свою мечту!

Торжественное открытие Октемской школы-сада 15 сентября 2021 года!

Полное видео открытия мультимедия зала Библиотеки — архива Первого Президента

Краткие впечатления об Октемском НОЦ. Октябрь 2021 г.

В Октемском НОЦ изучают искусственный интеллект

Священное место Куллаты: новый взгляд!

Поздравляем с 90-летием Семена Петровича Заморщикова!

ПОДДЕРЖИМ ПРОЕКТ ОКТЕМСКОГО НАСЛЕГА!

Төхтүргэ — 2021 с. «Бастыҥтан бастыҥнарын» бэлиэтээтилэр!

В хангаласском улусе депутаты обсудили проект нового закона о МСУ. Полное видео круглого стола!

Состоялось открытие Года исторической памяти в Хангаласском улусе!

Фермер Розалия Петрова о выращивании картофеля

Фермердар ыйыталлар…

Төхтүр дьаамын 160 сыла үөрүүлээхтик бэлиэтэннэ! С огоньком отметили юбилей Техтюрской ямщицкой станции!

Бэйэҕэ эрэниэххэ – үлэни өрө тутуохха!

Видео онлайн концерта в Николаев Центре 02.03.2022 г.!

Видео онлайн концерта струнного ансамбля Якутского музыкального колледжа им. М.Н. Жиркова в Николаев Центре! Село Октемцы Хангаласского улуса.

Өктөм нэһилиэгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтэ тэриллибитэ 100 сылын туолбут өрөгөйдөөх үбүлүөйүн үөрүүлээхтик бэлиэтээтибит!

Хортуоппуй — иккис килиэп

АКЦИЯ ПОМОЩИ СЕМЬЕ УШНИЦКИХ ИЗ ТЕХТЮРА! КӨМӨЛТӨ АКЦИЯҔА КЫТТАРГА ЫҤЫРЫЫ!

9 оҕолоох соҕотох аҕа Ушницкай Николай Афанасьевич дьиэ-кэргэнигэр олорор дьиэлэрин тупсарар КӨМӨЛТӨ АКЦИЯ!

Село среднего достатка — основа устойчивого развития Республики Саха (Якутия)

Соцконтракт — семейной экономике Республики Саха!

В Якутии обсудили вопросы развития сельской местности

Гитара и скрипка в Николаев центре!

Продолжается АКЦИЯ сбора помощи для строительстве дома одинокому отцу 9 детей Николаю Ушницкому!

100-летие Техтюрского сражения Гражданской войны в Якутии

2 сыллаах пандемия кэнниттэн Орто Дойду Ыһыаҕа ньиргиэрдээхтик ааста!

Первому научному описанию якутского Ысыаха — 285 лет!

Варвара Степанова, Нарияна Ренанто и Эркин Алексеев — виртуозы хомусисты мира!

В Якутии наградили победителей Международных интеллектуальных игр

Хаҥалаһы үлэнэн аатырдыбыт дьон туһунан кинигэбит таҕыста

Фермер Розалия Петрова: «Первый урожай молодого картофеля поступит в продажу уже в начале августа»

Мой сайт: https://nikbara.ru/ — блог о разных интересных событиях

Сайт об усадебном хозяйстве в Якутии https://usadbaykt.ru/

Мой канал в «Яндекс Дзен» — NikBara

Мой блог в “Блогах Якутии” https://blogi.nlrs.ru/author/88287 — архив моих постов в Дневниках Якт.ру и новые посты о культурных событиях.

Просьба подписаться на мой канал «Николай Барамыгин» на Ютуб!

https://www.youtube.com/c/НиколайБарамыгин

И на мои аккаунты в социальных сетях!

«Одноклассниках» https://ok.ru/profile/500676253992

«В контакте» https://vk.com/nbaramygin

Мой канал в «Телеграм» https://t.me/nikbaraykt

 «Твиттер» https://twitter.com/NBaramygin

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.