Драматург Степан Ефремов 120 сылын бэлиэтээһин түгэннэрэ

2025 с. тохсунньу 16 күнүгэр П.А. Ойуунускай аатынан Литературнай түмэлгэ ССРС Суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, биллиилээх драматург, САССР ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ, САССР үтүөлээх учуутала Степан Павлович Ефремов төрөөбүтэ 120 сылыгар аналлаах үбүлүөйдээх тэрээһинэ буолан ааста.

Sakhalitera.ru сайтка Степан Ефремов төрөөбүт күнүгэр таһаарыыттан:

Степан Павлович 1905 сыллаахха Арҕаа Хаҥалас улууһун III Малдьаҕар нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

Айар үлэнэн гражданскай сэрии сылларыттан дьарыктаммыта. Суруйааччы Күндэ салайар «Сайдыы» литература куруһуогун, П.Ойуунускай, А.Бояров уонна А.Иванов-Күндэ салайар «Кыһыл сулус» литературнай-уопсастыбаннай куруһуоктарын чилиэнэ этэ, сүүрбэттэн тахса пьеса ааптара, суруйааччылар Бүтүн сойуустааҕы 5-с сийиэстэрин дэлэгээтэ. Кэлин ССРС норуодунай артыыһа буолбут В.В. Местниковтыын, ССРС норуодунай худуоһунньуга П.П.Романовтыын бииргэ үөрэммитэ.

1921 сыллаахха хомсомуолга ылыллыбыта. Карл Байкалов этэрээтин састаабыгар сылдьан, үрүҥнэр этэрээттэрин кыргыыга, Саһыл сыһыыны босхолооһуҥҥа кыттыбыта. Хорсун быһыытын иһин бойобуой бинтиэпкэнэн наҕараадаламмыта.

Драматург «Үлэһит түүлэ» диэн бастакы пьесатын 1923 сыллаахха суруйбута. Степан Ефремов пьесалара национальнай драматургия түһүмэҕин саҕаласпыттара уонна киэҥ биһирэбили ылбыттара.

Ол курдук, тыйаатырдарга «Ини-бии», «Хардыылар», «Киирик кэргэттэрэ», «Хобороос хоһооно», «Иэс», «Күтүөттэр», «Чуумпу кытыл», «Лэкиэс», «Куорат кыыһа» уо.д.а. пеьсаларын режиссердар К.Гоголев, Н.Слепцов, С.Григорьева, Г.Алексеев, А.Петров, Ф.Потапов уо.д.а. туруорбуттара.

Степан Ефремов күн сиригэр 1982 сыллаахха диэри айа-тута олорбута.

Саха Сирэ хаһыакка Надежда Егорова ыстатыйатыттан:

Үбүлүөйдээх тэрээһини Литература мусуойун наукаҕа үлэһитэ Ефросинья Ноговицына ыытта. Степан Ефремов туһунан ахтыылары, суруйуулары уонна сэдэх хаартыскалары таҥан оҥорбут видеотын сиһилии кэпсии-кэпсии көрдөрдө.

Андрей Борисов:

-Бүгүн манна суруйааччылар, интэллигиэнсийэ, Степан Павлович чугас дьонноро мустан олороргут литература билиҥҥи туругун, инники кэскиллээҕин көрдөрөр. Наһаа сырдык киһи этэ. Учууталым Степан Павлович пьесаларын оҕо эрдэхпиттэн көрбүт-истибит эбиппин. Кини Саха тыйаатырыгар, бастатан туран, драматург быһыытынан сабыдыала улахан, кини суруйуулара билигин да суолталаахтар (актуальнайдар). Суруйааччы быһыытынан сыаннаһа итиннэ сытар. Билигин актуальнай тиэмэҕэ суруйар киһи аҕыйах, хайдах эрэ былыргыны, устуоруйаны хасыһан тахсар курдуктар. Бүгүҥҥү кэми, чуолаан драматургияҕа суруйар уустук буолуо. Үксүгэр “кини бэйэтин бириэмэтин суруйааччыта, билиҥҥи бириэмэҕэ сөп түбэспэт” диэн сыана быһыы элбэх буолааччы. Ол гынан баран, бу бүгүн олорон иһиттэхпинэ, Степан Ефремов айымньылара классическай курдуктар. Онон бүгүн Степан Павловиһы чиэстээһиммит литература салҕанан бара турарын көрдөрөр.

Михаил Семенов:

-Мин III Малдьаҕарбын. Степан Павлович мин ийэбин балтым диэн ыҥырарын элбэхтик истибит киһибин. Степан Павлович миигин 3-4-с кылаастарга Булгунньахтаах орто оскуолатыгар нуучча тылыгар үөрэппитэ. Кини миэхэ наһаа сырдык, үчүгэй эрэ өйдөбүлү хаалларбыт киһи. Кини оҕото Василийдыын Улахан Ааҥҥа үлэлии сылдьар кэмигэр талаҕы миинньэн, Чапай буолан элбэхтик сүүрбүппүт-көппүппүт. Вася улаатан баран быраас буолбута, наһаа үчүгэй сымнаҕас майгылаах уол, үөрэҕэр наар үчүгэйдик үөрэммитэ.

Степан Павлович, этэллэрин курдук, номоҕон көрүҥнээх, уһун уҥуохтаах, былыргы саҥа үөскээн эрэр саха интэллигиэннэригэр майгылыыра, төгүрүк ачыкылаах буолара. Ити курдук наһаа сымнаҕас киһи өйдөбүлүн хаалларбыта.

Бүгүн чиэстии олороргутуттан улаханнык үөрдүм. Кини пьесаларыттан билигин да туруорга сөптөөх испэктээктэр бааллар. Ону Саха тыйаатыра хайаан да туруоруо диэн эрэнэ саныыбын. Манна кэлбиккиигэр барыгытыгар махтанабын, — диэн туран Семен Данилов “Сахам тыла” хоһоонун дорҕоонноохтук аахта.

Тэрээһин хаартыскалара.

Драматург Степан Ефремов Ини-бии пьесатыгар билиҥҥи да кэмҥэ хас биирдии киһи олоҕор көрсөр ыйытыыларын туруорар.

Хаҥалас хаһыакка Людмила Мордовская ыстатыйатыттан:

Людмила Ивановнаҕа суруйааччы декадатынан Покровскайга бибилэтиэкэҕэ тэрээһинтэн хаартыскалары ыыппыппар махтанна, үгүс билэр дьонун көрөн астынна уонна бу чэппиэргэ (кини билигин Дьокуускайга олорор) куоракка Платон Ойуунускай аатынан литературнай түмэлгэ суруйааччыга аналлаах көрсүһүү буоларын иһитиннэрбиппэр, биир дойдулааҕын кэриэстээн тиийэ сылдьыбытын телефонунан үллэһиннэ:

— Бэрт дьикти үчүгэй тэрээһин буолла. Сылдьан астынан аҕай олоробун. Тыл эппит дьон бары Степан Павловиһы, кини дьиэ кэргэнин туһунан олус истиҥник, холкутук аҕыннылар. Истэн олорон урукку бириэмэни барытын эргитэ санаатым ээ. Дьиэбит да аурата үчүгэй быһыылаах. Көрсүһүүгэ барыам иннинэ «Ини-бии» драматын ааҕа түстүм. Эдэр артыыстар онтон быһа тардан көрдөрдүлэр. Артыыстар Зоя Багынанова, Анатолий Николаев, суруйааччылар бааллара. Олус үчүгэй тэрээһин буолла. Дойдум дьонун көрүстүм – Покровскайтан, Улахан Аантан, Тиит Арыыттан. Кырдьык, олорон ааспыт билэр дьонуҥ туһунан үтүөнү истэр астык, — диэтэ кини.

Мин блогпар саха литературатын туһунан:

Завершение года 105-летия Ильи Винокурова — Чаҕылҕан! Декабрь 2019 года.

20-летие Википедии. Википедия по якутски!

Презентация 3-й книги Матвея Мучина «Дьылҕам кэрэһиттэрэ»

20 лет под звон бубенцов

Онлайн встреча «Давайте вспомним…» памяти Василия Харысхала…

Книга о якутянах в 1-й мировой войне! Успейте сделать заказ!

«Предтеча» — презентация книги о трех великих тойонах имперской Якутии

Былатыан Ойуунускай – XXI-с үйэ дьонугар сахалыы тыыны тутар дьаакыр, сайдар суолу ыйар маяк

Өксөкүлээх — сахаларга этиитэ.

Якутск в романе Андрея Геласимова «Холод»

Книга «Предтеча» на конкурсе «Книга года: Сибирь-Евразия — 2022» фестиваля «Книжная Сибирь — 2022»!